Heilige bomen.
Ooit bestond Noord Europa voor het grootste gedeelte uit dicht begroeide bossen. De volkeren die er leefde hadden diep ontzag voor het woud. Het was immers de plek van voedsel, brandstof, beschutting en medicijnen. Bomen werden gezien als entiteiten. Met hun wortels hadden ze contact met de aarde en de onderwereld en met hun takken reikten ze naar de goden. De bladeren leken te communiceren met de geesten als ze door de wind werden beroerd en de cycli van de seizoenen waren duidelijk zichtbaar. Aldus vormden zij een kanaal tussen de werelden en konden wijsheid brengen. Elke stam had zijn eigen moederboom welke om verschillende redenen als zodanig werd beschouwd:
• De boom leverde een essentiële grondstof voor een onmisbaar product. • De boom stond bij een waterbron. • De boom was verbonden met een historische gebeurtenis • De boom werd geassocieerd met een favoriete god of godin. • De boom had een speciale genezingskracht • De boom markeerde een grens. • De boom had een speciale uitstraling door zijn uiterlijk of leeftijd • De boom stond op een ongewone plek • Of de boom stond of was geplant op een ceremoniële plek.
Als een volk zich ergens ging vestigen werd een deel van het woud gerooid voor landbouw, maar die speciale boom lieten ze staan. Het werd de plek van samenkomsten, feesten, rechtspraak, verering of magie.
Met de komst van het christendom werden heilige bomen ontwijdt of simpelweg omgehakt. Cynisch genoeg werd het hout dan gebruikt om er de kerk van te bouwen die op die plaats werd gezet. Toch bleef de bomencultus bestaan. Zij was te diep verankert in de samenleving. “If you can’t beat them join them “ dachten de christenen en besloten de bomen te wijden aan Jezus en Maria. De boom van Freya (de Linde) werd de boom van Maria en de eik (Wodan) werd de boom van Jezus.
De heilige bomen hadden de meest uiteenlopende functies: Als orakel of om voorspellingen te doen: De Romeinen een de Germanen gebruikte de hoeveelheid beukennootjes als indicatie voor het komende winterweer: Hoe meer nootjes, hoe langer en strenger de winter zou zijn. Griekse priesters meenden de stem van Zeus te horen in de eik en vertaalde de boodschap voor het volk. Om te socialiseren: Op dorpspleinen stonden vaak oude lindebomen. Hier kwamen de dorpelingen samen voor de nieuwste roddels, feesten en markten. Vaak werden op de dikste takken planken bevestigd waar het orkest kon plaatsnemen. Om magie te bedrijven: Met name de Keltische en Germaanse tradities hadden de overtuiging dat bomen magische krachten hadden. Door contact met de boom kon de magie worden overgedragen. Vooral de eik, linde, es, beuk, hazelaar en taxus zouden deze krachten bezitten. Holle bomen namen een speciale plaats in. Men zag hierin een rechtstreekse verbinding met de goden en de onderwereld. Als je goed luisterde kon je de stemmen horen. Overblijfselen van dit geloof kun je terug vinden in het gebruik om bepaalde uitspraken af te kloppen op hout. Om te genezen: Van beuken, eiken, linden of dennen werd verondersteld dat ze genezende krachten hadden. Middels lapjes kon de ziekte of leed worden afgebonden, en met spijkers genageld worden. Zodoende werd de ziekte of leed overgedragen op de boom. Er zijn ook praktijken bekend waarbij men om middernacht in het schors moest bijten of dat de zieke door of in een holte van een boom moest gaan. Stukjes schors dienden als amulet of werden verwreven tot medicijn.
Ook nu worden oude bomen nog met ontzag bekeken. Daar hun leeftijd meerdere generaties kan overlappen denk je al gauw aan wat die boom alle maal gezien en meegemaakt heeft. Ooit wel eens tegen een oude boom aangeleund? Als je goed luistert kun je het sap horen stromen. De wijsheid van eeuwen maakt daar zijn ronde.
De mysteries van het water.
Al denk je er niet zo bij na als je de kraan open zet, water is een van de meest waardevolle en mysterieuze elementen op aarde. Ze is in staat om zich aan alle vormen aan te passen en lijkt heel meegaand, maar pas op, want geef haar tijd en ze werkt zichzelf door het hardste gesteente. Als bron van al het leven is zij onmisbaar maar heeft ook de kracht om al het leven te verwoesten. Zij is een van de weinige elementen die zich binnen relatief kleine temperatuurverschillen in vaste vorm, vloeibaar en gas kan manifesteren. Water heeft het grootste oplossende vermogen. Van deze eigenschap maken we handig gebruik als we onszelf of onze omgeving willen reinigen. Daarnaast is het een uitgelezen medium als drager van de meest uiteenlopende stoffen. Hierdoor krijgt het water de kwaliteit van die stof. Door al deze eigenschappen heeft water altijd een prominente plaats ingenomen. Niet alleen om te drinken, te bevloeien of te reinigen. Door het besef dat water aan de wieg staat van al het nieuwe werd zij ook ingezet bij transformatieriten, als medium om te schouwen en als bron van genezing. Water werd beschouwd als een entiteit, een plek waar geesten verbleven, en zodoende om raad konden worden gevraagd. Water werd gezien als de ziel van de mens. Zij kon de zonden weg doen vloeien. En als element van al het nieuwe zou zij de kracht hebben te verjongen. Getuigen van al deze krachten zijn nog overal terug te vinden. Denk maar aan alle mythes en bijbelverhalen waarin water een belangrijke rol speelt. En aan alle wensputten en heilzame bronnen die door miljoenen mensen worden bezocht om van hun kwalen te worden verlost of hun wensen kracht willen bijzetten. Het besef dat voldoende water essentieel is om gezond te blijven en schoon water helaas niet meer de gewoonste zaak van de wereld is draagt er aan bij dat bron en mineraal water steeds meer aftrek vinden.
Ook al weten we al een heleboel over water er is duidelijk nog een meerwaarde. Een Japanse wetenschapper, Masaru Emoto heeft hier onderzoek naar gedaan. Met de ontwikkeling van de homeopathie is gebleken dat water informatie van de stof kan bevatten zonder dat er fysiek nog een molecuul van die stof aanwezig is. Heeft water geheugen? Is zij instaat ook draagster te zijn van energie? Om de kwaliteit van water te visualiseren begon hij waterkristallen te fotograferen. Het viel hem op dat hoe schoner het water was, hoe gedetailleerder het kristal zich vormde. De mooiste kristallen bevinden zich in het water met de meeste levenskracht. Water waarin een bloem had gelegen vormde kristallen die op de betreffende bloem leken. Ook stelde hij water bloot aan verschillende soorten muziek. Het verschil in kristallen van water dat aan klassieke muziek was blootgesteld of aan heavy metal was verbijsterend. Hij besloot nog een stapje verder te gaan en behandelde het water met kleine zinnen. Water wat positief werd bejegend had mooiere kristalvorming dan de negatieve. Het zelfde gebeurde als er door middel van gedachten water werd behandeld. Als laatste experimenteerde hij met vervuild water wat hij door middel van positieve energie, woorden of gedachten probeerde te verbeteren. Tot ieders verbazing bleek dit inderdaad het geval. En dit zette mij aan het denken. Daar wij voor ongeveer 70% uit water bestaan is het een zeer belangrijk deel van ons organisme. Daar uit dit onderzoek is gebleken dat de levenskracht van water aanzienlijk verbeterd kan worden door positieve energie,is niet alleen de aarde in staat het water op te laden met positieve energie ook wij zelf door middel van geloof en positieve gedachten.
Zilver.
Ooit was zilver waardevoller dan goud. Dit heeft te maken met het feit dat zilver zelden puur gevonden wordt. In de meeste gevallen is zij gebonden met zwavel of antimoon. Maar ook zink, goud, lood en kopererts bevatten 1% zilver. Pas na de ontdekking hoe het zilver te extraheren werd ze op uitgebreide schaal gebruikt. Dit proces was al 3000 jaar voor Christus bekend. Belangrijke vindplaatsen van zilver zijn Mexico, zuid Amerika, Slowakije en Noorwegen. De grootste hoeveelheid zilver bevindt zich echter in het zeewater, zij het in een enorme verdunning.
De oorsprong van het woord zilver is onbekend. We kennen het Saksische soelfor en het Noorse silfr. De Latijnse naam voor zilver is argentum, dat afstamt van het Sanskriet argunas wat glanzend betekent. In het periodieke systeem heeft zilver de afkorting AG en haar atomische nummer is 47, wat betekent dat er om het atoom 47 elektronen roteren. Het betreft een edel metaal, wat inhoud dat zij niet oxideert of gevoelig is voor zuren. Het enige element waarmee zij een reactie aangaat is zwavel. Kleine hoeveelheden bevinden zich hiervan in de lucht waardoor zij zwart uitslaat.
Zilver heeft bijzondere eigenschappen. Met haar hardheid van 2.5 is ze een van de makkelijkst te bewerken metalen. Om de gewenste vorm te behouden is het noodzakelijk haar te legeren met een ander metaal zoals koper of nikkel. Ze heeft een groot geleidingsvermogen voor zowel warmte als elektriciteit. Water in een zilver vat zal sneller koken dan in een vat van elk ander metaal. Zilver weerspiegelt de grootste hoeveelheid zichtbaar licht. Vroeger maakte men spiegels van zilver, nu bestrijkt men de achterkant van glas met een dunne laag zilver. Van haar gevoeligheid voor licht wordt gebruik gemaakt in de fotografie. Belletjes en fluitjes gemaakt van zilver geven de helderste toon.
Maar er is meer. Het was de Romeinen en Grieken al opgevallen dat vloeistoffen langer vers bleven als het bewaard werd in zilveren kruiken. Welgestelden die met zilver bestek aten werden minder snel ziek. Om die reden was de zilveren beker of lepel een populair geschenk bij de geboorte van een kind. Zilver bevordert de vertering van voedsel, de opname van voedingstoffen, stimuleert het weefsel en werkt antiviraal en antibacterieel. Rond 1930 werden deze eigenschappen van zilver al wetenschappelijk vast gesteld maar door de depressie was het als medicijn te kostbaar en na de ontdekking van de penicilline raakte zilver als medicijn in de vorm van colloïdaal zilver al gauw in de vergetelheid. Nu er steeds meer bacteriën immuun raken staat zij opnieuw in de belangstelling. In gezet als antibiotica kan het 650 verschillende ziekteverwekkende organismes doden. Voor zover bekend treed er geen resistentie op. Ook op wonden blijkt ze een positief effect te hebben. De groei van gezond weefsel wordt gestimuleerd. De homeopathie gebruikt zilver in de vorm van Argentum nitricum en Argentum metallicum en wordt o.a. ingezet bij manisch-depressieve klachten en spijsverterings problematiek. In de Ayurvedische geneeskunst wordt zilver toegepast om de elektromagnetische balans van het lichaam te herstellen en wordt ze gezien als een lever en milt ontgifter. Zilver past bij het derde oog chakra wat zich tussen de wenkbrauwen bevindt. In deze context zou ze de innerlijke weerspiegeling bevorderen. In de Chinese geneeskunst past zilver bij de maagmeridiaan en wordt ze beschouwd als yin. In de antroposofie wordt zilver vooral toegepast bij kinderen, die tot hun 7de jaar in de maanperiode zitten. Het lichaam is nog steeds aan het incarneren en groeit in die jaren het hardst. Zilver kan daarbij behulpzaam zijn.
Momenteel is zilver populair bij het vervaardigen van sieraden en juwelen. Het is een geliefd kado bij speciale gelegenheden zoals geboorte en het 25 jarig (zilveren) huwelijksfeest. In de medische wereld wordt zilver gebruikt voor het vervaardigen van instrumenten en implantaties, al winnen andere metalen nu terrein. Ook het gebruik van zilver voor het vervaardigen van geldstukken is bijna verdwenen. Ondanks de opkomst van de digitale fotografie wordt er nog veel zilver gewonnen voor de traditionele fotografie. Wetenschappers menen dat met het huidige gebruik de voorraad zilver binnen 20 jaar uitgeput is.
Zilver heeft altijd een belangrijke plaats ingenomen in de verschillende culturen en religies. Religieuze gebruiksvoorwerpen, amuletten, rozenkransen en beeldjes werden van zilver vervaardigd. Door haar koele weerspiegeling en haar dienende karakter werd ze in verband gebracht met de maan. Op grond van die associaties heeft zilver invloed op alle processen die volgens de astrologie door de maan worden beheerst. In de verschillende natuurreligies en new age cultuur wordt zilver gezien als een metaal dat werkt als een spiegel voor de ziel. Het versterkt de intuïtie, emotionele balans, dromen en inzichten. Zilver ontrekt negatieve energie uit het lichaam en geleid de positieve energie van een geneeskrachtige steen.
Magisch gezien is zilver inzetbaar bij watermagie, divinatie, vollemaanrituelen, het opladen van stenen, dromen en helingsrituelen.
Correspondenties: Godinnen: Diana, Artemis en Isis. Element: Water Polariteit: Vrouwelijk Edelstenen: Maansteen, Lapis Lazulli, Jade, Parel Sterrenbeeld: Kreeft en Waterman, Vedische astrologie: Stier en Weegschaal Planeet: Maan, Vedische astrologie: Venus
Nog een tip: Om je zilver schoon te houden kun je beter geen gebruik maken van de gebruikelijke zilverpoets welke giftig is. Gemalen krijt vermengt met spiritus werkt prima. Daarna opwrijven met een flanellen doek.
Veren
Veren hebben altijd een grote aantrekkingskracht gehad op de mens. In al haar kleuren en vormen zijn het schatten van de natuur. De veer heeft in meerdere culturen symbolische of magische waarden. Het dragen van veren gaf een bepaald aanzien of werden ingezet als spiritueel medicijn.
In het oude Egypte was de struisvogelveer een symbool voor Shu, de god van de lucht en Ma’at, de godin van de waarheid. De godin werd altijd afgebeeld met een struisvogelveer in het haar. De veer zelf was haar symbool. In de Egyptische kunst werd de veer afgebeeld in scènes die zich afspeelden in de zaal van Ma”at. Hier kwamen de overledenen om beoordeeld te worden of ze het leven na de dood waardig waren. De zetel van de ziel, het hart, werd hiertoe gewogen op een balans. Aan de ene kant het hart, aan de andere kant de struisvogelveer. Als het hart vrij zou zijn van zonden zou het lichter zijn dan de veer. Andere goden die de ceremonie bijwoonden hielden vieren in hun hand.
Het gebruik van veren is het meest bekend van de indianen. In hun optiek heeft alles op aarde een ziel. Of het nu om stenen, grond, bomen, dieren of mensen gaat, elk heeft een eigen persoonlijkheid. Het geeft hun verbondenheid met de natuur aan en zij geloven dat de lessen van het leven zijn hierin zijn af te lezen. Daar vogels in de lucht leven worden ze gezien als de verbintenis tussen hemel en aarde en als boodschapper tussen deze twee werelden. Elke soort heeft zijn eigen karakter en een eigen boodschap. Daar veren worden gezien als het “haar” van de vogel en de spirituele kracht zich volgens de indianen in het haar bevindt, geven veren spirituele kracht. De veer van de Arend is de boodschapper van het leven. De veer is wit met een zwarte top. In deze tweedeling zien zij de bron van het leven: man en vrouw, licht en donker, zomer en winter, leven en dood. De veer wordt geschonken tijdens passage riten zoals het afronden van een studie of het verkrijgen van een stamnaam. Als een Arendveer wordt gevonden wordt deze met ceremonieel opgepakt. De veer wordt dan gezien als een boodschap van de grote geest, die zich tijdens de ceremonie zal openbaren. Het is traditioneel om boven de wieg van een baby een dromenvanger te hangen met een veer in het midden. Terwijl de baby ziet hoe de veer danst in de wind krijgt het de eerste les van het leven: De veer als symbool voor de adem, essentieel voor het leven.
In vroegere tijden werden vogels gevangen om een enkele veer te plukken. Ze gebruikten daartoe pijlen met stompe punten. Hierdoor werd de vogel tijdelijk uitgeschakeld en kon later weer zijn weg gaan. Met bloed besmeurde veren verliezen namelijk al hun kracht. Ook werden vogels wel tam gemaakt door ze te voeren. Dit alles is niet meer van deze tijd. Mijn ervaring is dat elke wandeling in de natuur een veer oplevert. Het is een kwestie van oplettendheid. Hou er rekening mee dat het verzamelen van veren in principe verboden is. Veel vogels zijn bedreigd en dienen met respect behandeld te worden. Het meenemen van veren vanaf je vakantiebestemming is strafbaar.
Veren kunnen worden ingezet om je magie kracht te geven. Als symbool voor het element lucht brengen ze je de kracht van de betreffende vogel. De betekenis van een veer kun je ontdekken door de vogel die de veer heeft geschonken te bestuderen. Zijn levenswijze en karakteristieken vertellen je zijn boodschap. Als je een veer vind is het interessant om stil te staan bij het moment; waarom vind je juist nu, op deze plek die veer? Welke boodschap kun je er in vinden?
Om je op gang te brengen volgen nu wat trefwoorden en slagzinnen die passen bij verschillende vogels.
Kip/Haan: De start van iets nieuws, antwoorden vinden die anderen niet zien, Eend: Waterenergie, door emoties heen kunnen kijken. Kalkoen: Opoffering voor een hoger doel, een geschenk oogsten. Duif: brengt vrede en liefde, begrip van zachtheid. Ekster: intelligentie. De balans tussen licht en donker, geluk Buizerd: Dood en wedergeboorte, nieuwe visie Uil: Maanmagie, wijsheid, berichtgever van het verborgene. Patrijs: Vruchtbaarheid, zelfstandig werken, vrouwelijke energie. Mus: verlangen, manifestatie van nieuwe liefde. Meeuw: De kracht van het samenzijn, bescherming. Kauw: monogamie, aanpassingsvermogen.
Het zout der aarde
Het is haast niet voor te stellen dat het zout wat nu voor minder dan een euro per kilo over de toonbank gaat, in oude tijden het witte goud werd genoemd. Zout werd zo waardevol geacht dat het diende als ruilmiddel en zelfs als onderdeel van het loon was in tijden van de Romeinen. De waarde van het zout is zelfs nu nog terug te vinden in onze taal. Het woord salaris stamt af van het Latijnse sal wat zout betekent. In hedendaagse spreekwoorden kan men nog de waarden die men aan het zout toeschreef terugvinden:
*Hij is het zout in de pap niet waard (hij is een mislukkeling) *Ze hebben samen een zak zout gegeten (zij kennen elkaar al heel lang) *Men moet niet op alle slakken zout leggen (Men moet niet op alle kleinigheden aanmerkingen hebben) *Zo zout heeft hij het nog nooit gegeten (Zo extreem heeft hij het nog niet meegemaakt)
Het belang van zout maakte dat het één van de eerste producten was waarmee wijdverbreid gehandeld werd. Wie zout had, had macht, wat zo ver kon gaan dat er in de middeleeuwen zelfs belasting op werd geheven.
Het is niet meer precies bekend wanneer zout werd ontdekt als smaakmaker en conserveringsmiddel, maar er is voldoende bewijs dat dit al voor onze jaartelling was. In Mexico kennen ze de godin van het zout, Huixtocihuatl, waarvan men zegt dat ze ruzie had met haar broers, de regengoden. Ze werd verdreven naar de zee waar ze het winnen van zout uit het zeewater uitvond. De vrouwen die het winnen van zout als hun beroep hebben dansen jaarlijks op het festival ter ere van haar.
De waardevolle substantie zorgde ervoor dat er allerlei gebruiken ontstonden rondom het zout. Pythagoras zag het zout als een embleem van rechtvaardigheid. Immers alles wat met zout werd bestrooid was gevrijwaard van corruptie. Volgens Pliney waren bepaalde medicijnen tegen vergiftiging alleen werkzaam als er een korreltje zout was toegevoegd. De Romeinen zagen zout als een heilig deel van het voedsel en het was een religieuze principe kwestie dat het zout op tafel moest staan voordat het voedsel werd geserveerd. Vanwege de houdbaarheid verlengende eigenschap werd zout geassocieerd met langdurige vriendschap. Het zoutvaatje bleef als laatste op de tafel, met het idee dat aan al het goede een eind komt, maar de vriendschap blijft voortduren. In het oosten werden afspraken tussen stammen bezegeld met zout. Goden en godinnen stelden een offer van zout op prijs vanwege de witte kleur, de puurheid en als teken van devotie. Het aspect van de voortdurende relatie zien we ook terug op de Isle of Man waar bij elke zakelijke transactie met zout werd bezegeld. Hier werd mede een link gelegd met geld en geluk. Het verspillen of morsen van zout werd als een teken van ongeluk beschouwd. Dit is o.a. terug te zien in Leonardo da Vinci’s “laatste avondmaal”, waar Judas wordt afgebeeld met een omgevallen zoutvaatje voor zich.
Ook mystici waren onder de indruk van zout. In het latijse woord sal zagen zij de s staan voor sol (zon) de a voor alpha, (het begin) en de l voor luna (maan). Zodoende werd het zout gezien als de essentie van perfectie en de gift van god om de mensen te dienen. Volgens de alchemisten zijn zwavel, kwik en zout de drie filosofische begrippen die alle dingen in het universum in staat stellen te bestaan. Het zwavel (ziel) en het Kwik (geest) worden door het zout (vorm) samengebracht doordat het zout bemiddelt en hen in evenwicht brengt en daardoor kan materialiseren. In de kerk werd het zout geassocieerd met de wijsheid en de reinheid. Jezus zei tot zijn apostelen: Gij zijt het zout der aarde. Het zout werd ingezet tijdens inwijdingen, doopsels en het verdrijven van kwade geesten. Het zout zou psychische gezondheid waarborgen.
Het is dan ook niet gek dat men dacht dat het in huis hebben van zout heksen zou weren. Alles wat gezouten was kon niet worden behekst. Er werden zelfs amuletten vervaardigd van zout dat gewijd was op palmzondag en samen met gewijde kruiden in bijenwas werd geperst. Vrouwen die klaagden over het zoute eten werden verdacht van hekserij en wilde je een heks ontmaskeren dan strooide je wat zout op haar stoel. Als het smolt en aan haar jurk bleef plakken wist je zeker dat je met een echte heks te maken had. De moderne heks waardeert het zout om haar reinigende en beschermende aspecten. Het zout is een belangrijk onderdeel tijdens het reinigen en wijden van de cirkel en haar gereedschap. Soms wordt zout water gebruikt in plaats van een druppel bloed als een ritueel daar om vraagt. Een cirkel van zout is een ideale plaats voor defensieve magie. Daar zout aardend werkt, wordt er wel gezegd dat het van belang is zout uit je menu te schrappen om je psyche te trainen. Volgens magiërs en occultisten is het niet mogelijk om contacten te leggen met de doden en/of geesten alvorens eerst gevast te hebben van o.a. zout.
Daar zout hygroscopisch is, (water aantrekt) kan het net zoals water gemakkelijk geladen worden met energie. Het baden in water met wat zeezout is dan ook een ideale plek om de dagelijkse beslommeringen achter je te laten. Visualiseer hoe, net als het zout wat oplost in het water, negatieve energieën oplossen en door het zout worden opgenomen. In de medische wereld erkent men het zoute water als een waardevol hulpmiddel bij huidproblemen.
Zout bevat een duidelijke dualiteit zoals de mystici op hun manier al hadden opgemerkt. Enerzijds is de zout/water verhouding een essentiële voorwaarde voor leven, anderzijds is een te veel aan zout dodelijk. Het is inmiddels duidelijk dat we genoeg zout binnen krijgen via ons voedsel. De toevoeging van zout is eigenlijk niet nodig. Het overmatige gebruik van zout lijdt tot hoge bloedruk en belast hart, bloedvaten en nieren. Het calciumhuishouden wordt verstoord waardoor er een versnelde ontkalking van de botten optreed. De waterhuishouding wordt door de vocht retentie vertraagd en zodoende slaan afvalstoffen neer. Er bestaan aanwijzingen dat overmatig zout gebruik heeft geleid tot de ziekte van Alzheimer. Daar zout vocht ontrekt aan de cellen sterven ze makkelijker af. Zout verstopt de smaakpapillen waardoor we vervreemden van natuurlijke smaken. Na een paar weken zonder toegevoegde zouten zal men weer een fijnproever worden. De beste vervangers voor zout zijn laurierblad, selderij en peterselie.
Hei daar heldere lichtkristalle, Diamanten waterding, Moogt gij op de aarde nedervallen, Uit is het met uw flonkering…
(Guido Gezelle)
Ook jij hebt vast wel eens de pareltjes water op het gras en in de spinnenwebben bewonderd. En in die fascinatie sta je niet alleen. Al sinds de oudheid werd dauw als een bijzondere substantie gezien en vanuit de meest uiteenlopende gezichtpunten bekeken en beschreven.
Dauw kan ontstaan door drie mechanismen. Het eerste mechanisme wordt dauwval genoemd. Lucht bevat waterdamp. Hoe hoger de temperatuur, hoe meer waterdamp ze kan bevatten. Als lucht in aanraking komt met een oppervlak wat lager is van temperatuur zal op dat punt de temperatuur van de lucht dalen en de waterdamp condenseren.(overgaan van gas naar vloeibaar) De temperatuur waarbij de condensatie plaats vindt noemen we het dauwpunt. Het dauwpunt is dus afhankelijk van de temperatuur en de vochtigheidsgraad van de lucht. Als het dauwpunt onder de 0 graden ligt
ontstaat er rijp, dit proces wordt sublimatie genoemd. (overgaan van gas naar vast) Op heldere nachten koelt de aarde af waardoor de luchtlaag net boven de grond ook afkoelt. De waterdamp condenseert en slaat neer op de begroeiing. De bron van het dauw is de lucht.
Het tweede mechanisme wordt dauwstijging genoemd. Als in de nacht de aarde afkoelt stijgt de relatief warmere lucht uit de poriën van de grond de atmosfeer in. Eenmaal buiten koelt deze lucht af en het dauw wordt door de begroeiing onderschept. De bron van het dauw is de aarde. Dauwstijging vindt vooral plaats op plekken waar relatief weinig begroeiing staat.
Het derde mechanisme wordt guttatie genoemd. Als de opname en verdamping van vocht in een plant uit balans zijn wordt de worteldruk in de plant zo hoog dat het overtollige vocht via de nerven naar buiten wordt geperst. Dit proces wordt vooral waargenomen net na het opkomen van de zon als de plant actief wordt en de luchtvochtigheid hoog is. De bron van het dauw is de plant. Dauw gevormd door guttatie is nauwelijks te onderscheiden van dauw dat door de andere twee processen wordt gevormd. Echter als het opdroogt blijven er sporen van opgeloste mineralen uit de plant achter op het blad als witte vlekjes.
Dauw heeft wel degelijk een bijdrage aan de wateraanvoer bij planten. Met name in die gebieden met weinig neerslag is dauw de belangrijkste vochtbron. Deze planten hebben een aangepaste bladerdek waarmee optimaal het dauw kan worden opgevangen. Dauw heeft ook zijn schaduw kant. Als jonge gewassen te lang vochtig blijven worden ze gevoelig voor schimmels en daarom is er met name in de landbouw veel onderzoek gedaan naar het verschijnsel dauw.
Dauw heeft door de eeuwen heen menig cultuur geïnspireerd. In het algemeen kan worden gesteld dat dauw werd gezien als de vereniging van het universele en het aardse. De transformatie van gas naar vloeistof belichaamde het proces van incarnatie, de vereniging van de universele kennis of het goddelijke en de menselijke geest. In deze optiek is het begrijpelijk dat dauw werd beschouwd als een heilig water wat de meest uiteenlopende krachten zou bevatten.
Toen het proces van het ontstaan van dauw nog niet geheel begrepen werd had men er verschillende voorstellingen voor. Dauw zou ontstaan uit de stralen van de maan, of het waren de tranen van Eos, de godin van de dagenraad. De christenen zagen dauw als de neerstromende genade van god. Het zou het levenselixer zijn wat zich in de heilige graal bevond. Anderen zagen dauw als een onderdeel van het reïncarnatieproces. De dauw belichaamde zielen die neerdaalden uit de hemel en werden geabsorbeerd door de planten. Eenmaal gegeten door dieren of mensen werd het dauw het zaad van het dier of de mens waarmee de ziel werd terug gebracht in de wereld.
Voor de alchemisten was dauw een belangrijke grondstof voor het maken van o.a. het levenselixer. Volgens hen bevat dauw een verfijnd soort salpeter, dat in staat is om elk ander zout te veredelen. Het beroemde Mutus liber (Het stomme boek) handelt over het winnen en vervaardigen van dit elixer. Het wordt het stomme boek genoemd omdat het bestaat uit illustraties en vrijwel geen tekst bevat. Om de geheimen van de Alchemie niet in verkeerde handen te laten vallen heeft de auteur de volgorde van de afbeeldingen door elkaar gegooid.
Vele natuurgeneeskundigen uit de oudheid zette dauw in als geneesmiddel. Men was van menig dat dauw de energetische kracht van een plant zou absorberen. De geneeskracht van dauw werd dus mede bepaald door de plant waarvan het dauw gewonnen werd. Dit principe zien we nu nog terug in de bachremedies.
Ook het gewone volk hechte grote waarden aan dauw. Met name tijdens de lentefeesten was het de gewoonte om dauw te verzamelen. De gewonnen vloeistof werd ingezet om de schoonheid te behouden, ziekten te genezen, het huis en het land te reinigen, te wijden en voorspoed af te dwingen. Het dauwtrappen met hemelvaart is het bekendste overgebleven spoor hiervan.
Door de eeuwen heen zijn er verschillende methodes ontwikkeld en had men specifieke opvattingen over het tijdstip en de manier van bewaren. Samenvattend kan worden gesteld dat dauw het beste verzameld kan worden tijdens volle maan in de maanden februari tot en met juni. Ook de maandag wordt als gunstige dag genoemd vanwege haar correspondentie met de maan. Het wordt belangrijk geacht dat de dauw door niets anders beschenen is dan het licht van de maan. Zonnestralen zouden de energie van het dauw beïnvloeden. De dauw dient dan ook te worden opgeslagen in donkere flessen die luchtdicht kunnen worden afgesloten zodat de “geest” van het dauw niet kan ontsnappen. Dauw verzamelen is een intensieve bezigheid. Traditioneel werden er lappen gespannen vlak boven de grond en bij dagenraad uitgewrongen. Maar men heeft ook wel stenen schalen gebruikt waarin de gevormde dauwdruppels naar het diepste gedeelte sijpelde. In deze tijd kan men glasplaten gebruiken of met een pipet de dauw direct van de plant afzuigen.
O Ersa, goddess of dew, Daughter of the Thunder-Holder, In your tears Grassy hills are bathing, Silver pearls you toss, That of morning mists are born On the sleeping earth. Pass not, beautiful, glamorous, Divine appearance, Pass not To the sound of golden hooves galloping, When your rose-fingered mother Opens the Gates of Dawn. Pass not and stay Hidden in the greening blades, Till the Evening comes And with a mild kiss of coolness Wakes you up anew.
(Eremites Plato)
Antimoon, gif of wondermiddel?
Antimoon is voor de meeste mensen een relatief onbekend metalloïde. Toch heb je het bijna dagelijks in handen, daar het in vele gebruiksvoorwerpen verwerkt is. Antimoon is een zilvergrijs semi-metaal wat zelden in zijn pure vorm gevonden wordt. Meestal is het gebonden aan een mineraal, waarvan zwavel de belangrijkste is en stibniet of antimoniet wordt genoemd. Stibniet is de belangrijkste bron om antimoon te winnen.
Men is onzeker over de herkomst van de naam antimoon. De meeste bronnen benoemen de afleiding uit het Grieks, anti en monos, wat vrij vertaald “niet alleenstaand” betekend. Dit zou dan verwijzen naar het feit dat antimoon meestal in gebonden vorm gevonden wordt. Het chemische symbool is SB, van Stibium.
Antimoniet is al sinds de oudheid in gebruik. Met een hardheid van 2 is het makkelijk tot poeder te vermalen en werd het als oogschaduw toegepast. In de middeleeuwen werd antimoniet gebruikt als pigment voor inkt en verf. De alchemisten vonden het mineraal interessant omdat men meende dat het bruikbaar was in het proces om onedele metalen in goud te doen veranderen. De stof smelt bij de hitte van een kaarvlam en heeft de eigenschap andere metalen te verharden. Tegenwoordig worden antimoon verbindingen ook gewaardeerd om hun brandvertragende eigenschappen.
Antimoon is giftig. Een vergiftiging met antimoon lijkt veel op dat van arsenicum. Een kleine dosis veroorzaakt hoofdpijn, duizeligheid en depressies. Een grotere dosis veroorzaakt heftig en frequent braken. Aan een fatale dosis zal men binnen een paar dagen overlijden. Het lijkt dan in eerste instantie vreemd dat deze stof van de 15de tot de 19de eeuw een populair geneesmiddel was. Bekijk je dit gegeven echter in de context van het beeld dat men van ziekten had in die tijd dan wordt het geheel duidelijk. Ziekte en geloof waren in die tijd nauw verbonden. Het leven in zonde werd vaak aangemerkt als de oorzaak van een ziekte. Hierdoor zou men openstaan voor kwaadaardige krachten of geesten die de balans van de vier Humores (lichaamssappen) zwarte gal, gele gal, slijm en bloed zouden verstoren. Men dacht die verstoring te kunnen opheffen door de overmaat van sappen (onreinheden) te elimineren. Hiertoe zette men reinigende therapieën in zoals vasten, zweten, laxeren, braken en aderlaten. Daar Antimoon zulke heftige braakreacties veroorzaakt dacht men dat het een zeer krachtig medicijn betrof dat zelfs de meest ernstige ziekten kon bestrijden. Antimoon werd gezien als een spiritueel reinigingsmiddel dat “het beest” uit de mens kon verwijderen en men zodoende van zonden verlost zou kunnen worden. De toxiciteit van het middel werd door deze hypothese totaal overschaduwd. Men beschouwde alleen het dynamische effect van geneesmiddelen en niet het chemische effect zoals vandaag de dag gebeurt.
Dat Antimoon zo populair was als medicijn heeft zijn oorsprong in de verschillende (Alchemistische) werken die er in de middeleeuwen werden geschreven over deze stof. In het laboratorium had men ontdekt dat antimoon, wanneer verhit, andere metalen oplost. Zo kreeg het de naam Lupus metalorum, de wolf der metalen, het lood der wijzen. Hierin zag men de analogie met Saturnus die in de mythe zijn kinderen verorberd, oftewel de wijsheid die de onvolwassenheid wegneemt. Het meest beroemde werk dat in die tijd verscheen over Antimoon is dat van de monnik Basilius Valentinus: De zegewagen van Antimoon. In zijn optiek zou een ieder die de transformatie kracht van antimoon zou kunnen begrijpen en toepassen zegevieren. Het werk inspireerde menig intellectueel zoals Nicolas Lemery, Boerhaave en Isaac Newton.
Het duurde niet lang voordat Antimoon als universeel geneesmiddel werd gezien. Het werd o.a ingezet bij maag/darm bezwaren, borstklachten, de pest, melancholie en als verjongingsmiddel. Rond de 18de eeuw bestonden er meer dan honderd verschillende geneesmiddelen die een antimoonverbinding bevatte. Er werden bekers vervaardigd van dit metaal waarin men voor een nacht wijn liet staan en het dan op dronk. Kapitein James Cook had zo’n beker in zijn bezit, welke bewaard is gebleven. Of men nam antimoonpillen, de z.g. pillulae perpetuae. Omdat zij kostbaar waren werden ze na de uitscheiding gereinigd zodat zij weer opnieuw gebruikt konden worden. Door het overmatige gebruik lieten velen het leven en werd het gebruik aan banden gelegd. Men vermoed dat Mozart aan een antimoonvergiftiging is overleden. Hij nam dit controversiële medicijn in een poging zijn syfilis te bestrijden.
Met de ontwikkeling van de chemie aan het eind van de 19de eeuw ging men steeds meer beseffen dat antimoon giftig is en raakte uit de gratie. Maar met de opkomst van de homeopathie en de antroposofie halverwege de vorige eeuw toonde men weer interesse in deze stof. Analogieën werden opnieuw uitgediept en met de nieuwe toedieningwijzen succesvol toegepast. Binnen deze disciplines ziet men in de vorm van antimoniet, staafjes die vanuit één punt lijken te ontspringen, de levenskracht die het uitstraalt en haar vormende en verstevigende kwaliteiten. Het centrum dat controle heeft over het geheel. Met deze optiek wordt antimoniet in homeopathische verdunningen ingezet bij spataderen en aambeien. Antimoon injecties worden gegeven bij depressies en psychosen. Twee duidelijke voorbeelden van verslapping die behoefte hebben aan vormkracht en versteviging. De oplettende lezer valt het direct op dat het gebruik van en de ideeën over antimoon niet veel verschillen van die in de middeleeuwen. Dat alleen de toedieningsvorm is genuanceerd. Zo blijkt dus dat men in die tijd al op het goede spoor was. Want wie zei dat ook alweer dat de hoeveelheid bepaald of iets een gif is? Paracelcus.
De waardevolle substantie zorgde ervoor dat er allerlei gebruiken ontstonden rondom het zout. Pythagoras zag het zout als een embleem van rechtvaardigheid. Immers alles wat met zout werd bestrooid was gevrijwaard van corruptie.
Ook jij hebt vast wel eens de pareltjes water op het gras en in de spinnenwebben bewonderd.
Het derde mechanisme wordt guttatie genoemd. Als de opname en verdamping van vocht in een plant uit balans zijn wordt de worteldruk in de plant zo hoog dat het overtollige vocht via de nerven naar buiten wordt geperst. Dit proces wordt vooral waargenomen net na het opkomen van de zon als de plant actief wordt en de luchtvochtigheid hoog is. De bron van het dauw is de plant. Dauw gevormd door guttatie is nauwelijks te onderscheiden van dauw dat door de andere twee processen wordt gevormd. Echter als het opdroogt blijven er sporen van opgeloste mineralen uit de plant achter op het blad als witte vlekjes.
Dauw heeft door de eeuwen heen menig cultuur geïnspireerd.
Door de eeuwen heen zijn er verschillende methodes ontwikkeld en had men specifieke opvattingen over het tijdstip en de manier van bewaren.
Men is onzeker over de herkomst van de naam antimoon. De meeste bronnen benoemen de afleiding uit het Grieks, anti en monos, wat vrij vertaald “niet alleenstaand” betekend. Dit zou dan verwijzen naar het feit dat antimoon meestal in gebonden vorm gevonden wordt. Het chemische symbool is SB, van Stibium.
Het duurde niet lang voordat Antimoon als universeel geneesmiddel werd gezien. Het werd o.a ingezet bij maag/darm bezwaren, borstklachten, de pest, melancholie en als verjongingsmiddel. Rond de 18de eeuw bestonden er meer dan honderd verschillende geneesmiddelen die een antimoonverbinding bevatte. Er werden bekers vervaardigd van dit metaal waarin men voor een nacht wijn liet staan en het dan op dronk. Kapitein James Cook had zo’n beker in zijn bezit, welke bewaard is gebleven. Of men nam antimoonpillen, de z.g. pillulae perpetuae. Omdat zij kostbaar waren werden ze na de uitscheiding gereinigd zodat zij weer opnieuw gebruikt konden worden. Door het overmatige gebruik lieten velen het leven en werd het gebruik aan banden gelegd. Men vermoed dat Mozart aan een antimoonvergiftiging is overleden. Hij nam dit controversiële medicijn in een poging zijn syfilis te bestrijden.