Blauwe maan is de naam voor de tweede volle maan in een kalendermaand. Natuurlijk ziet die maan er net zo uit als alle andere volle manen. Maar waar komt dat “blauw” dan vandaan?
De term blauwe maan komt van het Engelse blue moon en heeft verschillende betekenissen. Taalkundig vinden we de term terug in de uitdrukking “op een blauwe maandag”. Ze geeft aan dat iets zeldzaam of ongewoon is. In Engelstalige liedjes staat de term blue moon symbool voor verdriet en eenzaamheid. Het oudst bekende gebruik gaat terug tot 1528, in het werk van Shakespeare:
Yf they say the mone is blewe, We must believe that is true.
Hiermee gaf hij aan dat wat er was gezegd net zoveel waarde had als het idee dat de maan blauw zou zijn. Het oud engelse belewe betekent verraden. De uitspraak is het zelfde als het woord blue. Wellicht wordt er hier gerefereerd aan het feit dat de traditie van een volle maan per maand wordt "verraden".
Astronomisch gezien wordt er sporadisch een blauwe maan geobserveerd. Als er door vulkanen of bosbranden roet en stofdeeltjes in de atmosfeer bevinden en die van de juiste omvang zijn, kunnen ze het rode licht uit het spectrum blokkeren waardoor de maan er blauw uit ziet. De meest opvallende observatie was in 1883, tijdens de uitbarsting van de vulkaan Krakatoa. De maan was visueel blauw voor meer dan een jaar over de gehele wereld. Ook tijdens de uitbarsting van mount St Helens in 1980 zijn blauwe manen geobserveerd.
Weer terug naar de betekenis blauwe maan als tweede volle maan in een kalendermaand. Het grappige is dat deze interpretatie pas een paar decennia bestaat. Ze kwam onder de aandacht door een vraag in het spelletje Trival Pursuit (1986), Op de vraag hoe heet de tweede volle maan in een kalendermaand werd als antwoord blauwe maan gegeven. In een astronomisch radioprogramma refereerde men aan een oude uitgave van Sky en Telescoop uit 1943. Daarin was een starquiz met de zelfde vraag en antwoord. Als bron werd een onbekende almanak gegeven. Die almanak was lange tijd onvindbaar. Toen deze eindelijk gevonden werd bleek de juiste betekenis van blauwe maan verkeerd geïnterpreteerd te zijn. Volgens deze almanak is er sprake van een blauwe maan als er vier in plaats van drie volle manen in een seizoen vallen. Opmerkelijk is dat zo’n maan met blauw werd aangestipt. De astronomische seizoenen worden berekend naar de stand van de zon, startend met midwinter, als de zon 0 graden steenbok bereikt. De derde volle maan in een seizoen met vier volle manen krijgt dan de naam blauwe maan. De blauwe maan als tweede volle maan in een kalendermaand berust dus op een interpretatiefout van bijna a 60 jaar geleden. Ondertussen is de nieuwe berekening van de blauwe maan zo populair geworden dat het moeilijk terug te draaien valt.
De tijd tussen twee volle manen bedraagt gemiddeld 29 en een ½ dag. In de maanden die 31 dagen hebben (jan, mrt, mei, juli, aug, okt en dec.) heb je dus de meeste kans op een blauwe maan. De blauwe maan komt eens in de 2,7 jaar voor. Omdat februari maar 28 dagen heeft kan het voor komen dat er in die maand geen volle maan valt. Alleen dan kunnen we kans hebben op het zeldzame verschijnsel dat er in januari èn maart een blauwe maan valt. Verder is een blauwe maan ook gebonden aan de tijdzone. Als er bijvoorbeeld in Nederland op 1 november vroeg in de ochtend een volle maan valt, is het in Amerika nog 31 oktober. Daar is dan sprake van een blauwe maan, maar in Nederland niet.
In de hekserij wordt er meestal gebruik gemaakt van de kalendermaand methode. De blauwe maan wordt gezien als één met extra kracht binnen de spirituele wereld, bezielt met bloei en bereikbaarheid. Die kracht kan worden ingezet voor een speciaal persoonlijk doel. Een doel wat bijzonder is of iets wat je nog nooit hebt gedaan. Er wordt ook wel gesproken over de reïncarnatiefase.
De maan en het weer.
Dat het KNMI het niet altijd bij het rechte eind heeft houdt de gemoederen nog wel eens bezig. Mijn opa was tuinder en was vaak afhankelijk van het weer. Zijn hele leven werkte hij buiten op het land. Zijn getrainde blik naar de hemel bleek soms een meer accurate weersvoorspelling op te leveren dan die van de Bilt. Maar waar keek hij dan naar? Eén van de eerste die een systeem uitdacht om weersvoorspellingen te kunnen doen was de Griekse astroloog Ptolemeus. (2de eeuw na Christus). Hij verdeelde elke dierenriemteken in vijf domeinen. Elk domein kreeg één van de toen bekende planeten toegewezen, respectievelijk Mercurius, Venus, Mars, Saturnus en Jupiter. De gang van de zon bepaalde welke planeet zijn invloed zou hebben op het weer. Onder invloed van Mercurius zou er een droge lucht ontstaan met kans op harde wind en onweer. Venus zou gematigde temperaturen brengen met een zacht briesje en af en toe een plensbui. Mars werkt volgens Ptolemeus verdrogend en brengt hitte. Jupiter zorgt voor de juiste voorwaarden om alles overvloedig te laten groeien en Saturnus zou alle sombere weergesteldheden voortbrengen zoals mist, hagel en vernietigende koude. De indeling van de domeinen was niet erg logisch en bracht nogal wat verwarring met zich mee. Maar het idee dat planeten invloed zouden hebben op het weer is nog niet zo’n gek idee. Ook nu nog houdt men zich bezig met deze mogelijkheid. Wil je hier meer over lezen dan verwijs ik je graag naar de site van Jaap Venker. Hij is de maker van de astrowatch en heeft uitgebreid wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de invloed van Venus en Mars op het weer.(in samenwerking met het KNMI!)
Maar weer terug naar Ptolemeus en daarmee ook terug naar mijn opa. Ze keken (onder andere) naar de maan. Iedereen kent wel een weerspreuk uit de volksweerkunde. Die spreuken komen niet zomaar uit de lucht vallen en verdienen dus de aandacht. Ptolemeus had het volgende te zeggen over de maan in relatie tot het weer: De algemene aard van het weer voor een seizoen wordt bepaald door het weer van de drie dagen voorafgaand aan de volle of nieuwe maan die het dichtst bij een zonnewende of een eveningspunt ligt. Het weertype dat voorafgaat aan de volle of nieuwe maan zal de volgende twee weken aanhouden. De uitstraling van de maan in één van haar vier fasen bepaalt het weertype voor de week die daarop volgt: Een heldere maan zonder halo: Mooi bestendig weer. Een roodachtige gloed: Winderig weer. Een bleke of doffe gloed: Regen nadert. Twee of drie halo’s of een gelige gloed: Storm nadert. Een dikke vage kring om de maan wijst op een naderende sneeuwstorm. De kleur van de halo zou verwijzen naar de planeet die dan invloed heeft op het weer. Een roodachtige halo Mars, een geelachtige Venus, een witte Jupiter en een grauwe Saturnus. Meerdere kleuren wijzen op de invloed van Mercurius.
Voor het weer van de dag kijkt men naar de zonsopkomst en ondergang. Is het helder en onbewolkt dan blijft het de eerste 12 uur mooi weer. Is het veelkleurig en roodachtig met rossige wolken, dan gaat het waaien en zal het weer gaan veranderen. Zo ook met gelige wolken of als de zon lange stralen maakt.
Tot slot nog wat weerspreuken uit de volksweerkunde:
De eerste en de tweede dag niets, de derde dag zegt iets, maar zo de vierde en de vijfde dag zal zijn, zo is het de hele maneschijn
Is de maan in de storm geboren, 't zal de hele maanloop duren.
Bij nieuwe maan noordenwind, brengt regen gezwind.
Nieuwe maan met donkere vlekken, kan tot bewijs van regen strekken
Nieuwe maan met helder licht, geeft ons van droogte ’t bericht
Vorst met nieuwe maan, dan kun je de schaatsen gaan.
Door het schijnen van de maan, kunt ge het weer verstaan.
Een bleke maan kondigt regen aan.
Noordenwind met volle maan, kondigt een strenge winter aan
Kring om de maan, regen komt aan.
Een waterige zon en bleke maan, kondigen meestal regen aan.
Een kring rond maan, de vorst van de baan
Is om de maan geen rand, dan houdt het weer nog langer stand.
Als een donkere stralenkrans de maan omringt, volgt een maand vol neerslag of bewolking.
Tegenwoordig geldt de maansverduistering als een spectaculair verschijnsel in de hemel. In oudere tijden echter begreep men nog niet hoe een verduistering ontstond en konden zij niet anders concluderen dan dat hun enige bron van licht in de nacht werd opgegeten en bloed zich verspreidde over het oppervlak. Het was algemeen aangenomen dat het een slecht voorteken betrof. De Maya gingen zelfs zo ver dat het kwadrant wat het meest verduisterd was (vooral te zien in een gedeeltelijke verduistering) aan zou geven in welke geografische richting de meeste onheil te verwachten was. Het onheil zou het verloop van de komende gebeurtenissen veranderen en het is opmerkelijk dat dit in een aantal gevallen ook inderdaad geschiedde. Er zijn verschillende verhalen bekend waarin strijdende volkeren op basis van een maansverduistering hun strategie veranderden, aanpasten of uitstelden waardoor het verloop een onverwachte wending nam..
Columbus heeft ooit zijn kennis over de maansverduistering misbruikt om voedselvoorraden af te dwingen. Zijn schip was gestrand op Jamaica en zijn bemanning dreigde te verhongeren als hij niet snel gered zou worden. De verstandhouding met de eilandbewoners was door Columbus’ arrogante houding verslechterd en zij weigerden hem nog langer van dienst te zijn. Op zoek naar oplossingen las hij in zijn almanak dat er die nacht een maansverduistering zou plaatsvinden. Hij dreigde bij de bevolking dat God de maan op zou eten als zijn wensen niet werden ingewilligd. Tegen het einde van de eclips gaf hij aan dat God bereid was zijn straf ongedaan te maken mits zij alsnog voedsel brachten.
Ook vandaag de dag hebben de legendes over de maan nog kracht. Op verschillende continenten is het nog steeds de gewoonte herrie te maken tijdens een verduistering om het gene dat de maan aanvalt weg te jagen. Wellicht meer uit traditie dan overtuiging, maar vuurwapens worden afgevuurd, deksels op elkaar geslagen, er wordt geschreeuwd of gezongen. In andere delen van de wereld wordt een verduistering nog wel gezien als een ziekte van de zon of maan. Bronnen worden afgedekt, potten en pannen omgedraaid of men sluit zich op in huis om de zieke straling te vermijden.
Leuke en vermakelijke verhalen, maar het zou te kort door de bocht zijn om de invloed van een maanverduistering ter zijde te schuiven. In de Astrologie nemen de verduisteringen een belangrijke plaats in. Niet elke verduistering zal invloed hebben op het persoonlijke vlak, dit zal pas het geval zijn als de eclips een belangrijke graad in je horoscoop raakt. Dit geldt vooral voor conjuncties of opposities op planeten, de ascendant en Midhemel. Het gebrek aan licht maakt dat we niet zien maar voelen, een innerlijke gerichtheid, waardoor een bewustwording plaats vind over dat waar je gebrek ervaart en de daaruit voortvloeiende behoefte. Een maansverduistering werkt vooral in op relaties. Ze zullen worden uitgedaagd waardoor er een verandering plaats zal vinden. Je krijgt de mogelijkheid om oude patronen, angsten en gewoontes aan te passen. De aard van dit proces wordt aangegeven door de betrokken planeten, huizen en tekens. De graad in de horoscoop waar de maansverduistering valt blijft tot 6 maanden gevoelig. Dit houd in dat de effecten van de eclips zich ook wat later kunnen manifesteren, bijvoorbeeld omdat er dan een planeet transit plaats vindt over dit punt.
Magisch gezien ervaren we met een maansverduistering een micro maand. In een uur manifesteert zich de energie die normaliter verspreid is over 28 dagen. Dit zou kunnen impliceren dat je een magische doel tijdens een maansverduistering extra snelheid en kracht kunt geven. Tijdens de verduistering zien we de schaduw van de aarde, maar ook de reflectie van het licht dat de aarde ontvangt van de zon. Het correspondeert met de schaduwen in jezelf en het licht wat er op valt. Daarbij staan de zon en de maan precies tegenover elkaar als een balans met de aarde als middelpunt. Het integreren van de schaduwzijde en het hervinden van een balans zullen een transformatie genereren.
Invloeden van de maanfasen
In oude tijden was de Maan het belangrijkste licht in de nacht. Zonder elektriciteit hadden de veranderende fasen van de Maan veel meer invloed op mensen. Op sommige niveau’s voelen wij nog steeds de invloed van de cyclus van de Maan. Als je bewust bent van deze invloeden, kun je deze energie benutten in je dagelijks leven. Het eerste gedeelte van de cyclus, van Nieuwe Maan tot de Volle Maan, is de wassende, opbouwende periode. Het tweede deel van de cyclus, van de Volle tot Balsemieke Maan, is de afnemende periode, waar alles wordt afgerond. De cyclus van de maan is verdeeld in acht fasen, elke fase duurt ongeveer 3 en een halve dag.
Nieuwe maan. ( 0-45 graden voor de zon) De maan is niet te zien of je ziet een dunne sikkel verschijnen aan de rechter kant van de maan. Deze maan komt op met zonsopgang en gaat onder met zonsondergang. Ze is dus het beste te zien vlak voordat de zon onder gaat. De energie van de nieuwe maan is die van de lente. Het is een goede tijd om iets nieuws te beginnen. Of dat nu een project is of een relatie. Je kunt je impulsief voelen en vol van nieuwe ideeën. Associatie: zaad
Wassende maan. (45-90 graden) De maan is aan de rechterkant voor een kwart verlicht. Ze komt halverwege de ochtend op en gaat halverwege de avond onder. Je wordt je meer bewust van wat je wel en niet wil. De wassende maan symboliseert het punt in je leven dat je je realiseert dat je een eigen identiteit hebt en dat je de dingen op je eigen manier kan vormgeven. Je zult het belangrijk vinden om je eigen menig te uiten. Associatie: ontspruiten
Eerste kwartier (90-135 graden) De rechterhelft van de maan is verlicht. Ze komt op rond het middaguur en gaat rond middernacht onder. Je plannen zullen zich makkelijk ontplooien, maar je neemt ook gauw teveel hooi op je vork. In deze tijd kan je tegenstand ervaren, welke niet negatief hoeft te zijn. Denk maar aan het maken van vuur: om het te laten branden heb je een vonk nodig, die alleen ontstaat door wrijving. Het is de tijd om je ideeën vorm te geven en mogelijke problemen op te lossen. Associatie: groei.
Gibbous maan.(135-180 graden) Driekwart van de maan is nu verlicht. Ze komt halverwege de middag op en gaat halverwege de nacht onder. Tijd van het begrijpen waarom je de actie hebt ondernomen. Je ziet details en zet de puntjes op de i. Je bent nu meer intellectueel bezig. Tijdens het eerste kwartier was het meer intuïtief. Associatie: knop.
Volle maan. (180-225 graden) De maan is volledig verlicht. Ze komt op rond zonsondergang en gaat onder bij zonsopkomst. De climax. Nu zie je de resultaten van je werk en krijg je antwoorden op je vragen. Dit kan resulteren in extreme ervaringen. Wat je voelt zal je buiten je geprojecteerd zien. De aarde staat nu tussen de zon en de maan in. Aan beide kanten wordt er kracht uitgeoefend. De truc zit hem in het vinden van een balans. Niet in balans wordt je verblind of het je ziet niet. Associatie: bloesem
Afnemende maan.(135-90 graden achter de zon.) Driekwart van de linkerhelft van de maan is verlicht. Ze komt halverwege de avond op en gaat halverwege de volgende ochtend onder. Afronden van zaken. Nu je de lessen hebt geleerd wil je ze delen. Behoefte om er over te praten. Associatie: vrucht.
Laatste Kwartier. (90 - 45 graden) De linkerhelft van de maan is verlicht. Ze komt op rond middernacht en gaat rond het middaguur onder. Je analyseert de gedane zaken en doorziet je persoonlijke proces daarin. Associatie: oogsten
Balsemieke Maan (45 - 0 graden) De sikkel wordt steeds kleiner en is uiteindelijk niet meer te zien. Ze komt halverwege de nacht op en gaat halverwege de middag onder. Er bestaat nog een woord voor deze maanfase - Karma. Geleerde lessen pas je toe in het dagelijkse leven. Het is de tijd om het verleden en dat wat niet meer vruchtbaar is los te laten. Associatie: composteren
De maan is voor heksen het belangrijkste object aan de hemel. Zij inspireert en verlicht de heksen. Ze reflecteert de fases in een vrouwenleven (Maagd, Moeder en Wijze) en haar cyclus symboliseert de maandelijkse cyclus van de vrouw. In de meeste culturen wordt de maan dan ook als vrouwelijk bestempeld. Er bestaan meer godinnen dan goden die aan de maan zijn opgedragen. De essentie van de maankracht ligt uiteindelijk tussen de sterren. De zon haalt de invloeden van het heelal binnen en verspreidt deze over ons zonnestelsel. Elk van onze planeten absorbeert deze energie en vermengt deze met zijn eigen vibraties. Elke planeet weerkaatst zo zijn eigen specifieke compositie van vibraties en energieën. De maan is voor ons het dichtstbijzijnde hemellichaam en daarom het brandpunt van deze vibraties. De maan absorbeert, concentreert en kanaliseert deze energie en wordt via het maanlicht naar onze planeet gedragen. Om optimaal gebruik te kunnen maken van de energieën van de maan stemmen heksen hun rituelen af op de fases van de maan. (lees ook: Invloed van de maanfasen ) Om wat naar je toe te halen werk je met de wassende maan, om wat af te stoten werk je met afnemende maan. De volle maan geeft elk ritueel kracht. Het is de beste tijd voor toewijding en divinatie. Om je maanmagie te verfijnen zijn er nog meer aspecten waarmee je rekening kunt houden. Elke maand maakt de maan haar ronde door de tekens (sterrenbeelden). De tijd dat zij in een teken verblijft is ongeveer 2½ dag. De energie van de maan wordt dan gekleurd door de vibraties van dat teken. Om een indruk te krijgen van de energieën die de verschillende tekens hebben lees het artikel “astrologie in een notendop ”.
Maanziek.
Al eeuwen bestaat het geloof dat de maan invloed heeft op ons geestelijk en lichamelijk functioneren. Men heeft er zelfs een naam voor: Lunatisme. Het werd beschouwd als een zenuwziekte waardoor mensen gingen hallucineren of slaapwandelen. Het zou zenuwaanvallen en perioden van melancholie veroorzaken. Sommigen geloofden dat je kon veranderen in een weerwolf, met alle nare gevolgen van dien.
Het eerste wetenschappelijke onderzoek naar de invloed van de maan op het lichaam stamt uit de 18de eeuw. Daaruit bleek dat er significant meer nabloedingen waren na een operatie op de dagen rond de volle maan. Latere onderzoeken zouden deze bevindingen weer ontkrachten. En zo vergaat het al 2 millennia; grofweg de helft van de onderzoekers concluderen dat er geen invloed is en de andere helft ziet dat wel of wil verder onderzoeken.
Tegenstanders van de hypothese menen dat het een hardnekkige mythe betreft. Ondanks onderzoeken die het tegendeel concluderen worden opvallende gebeurtenissen tijdens een volle maan direct aan het verschijnsel gelinkt terwijl dezelfde gebeurtenissen op anderen dagen simpelweg niet worden opgemerkt, zo stellen zij. De media speelt een grote rol in de instandhouding van de mythe. Met de toenemende belangstelling voor de spirituele beleving van de maan zou men eerder willen geloven. De prominente aanblik aan de hemel die de maan heeft tijdens haar volle fase prikkelt ieders fantasie.
Mijn ervaring is dat de meeste artsen een mogelijke invloed lacherig van tafel vegen. En toch verschijnen er jaar na jaar weer nieuwe onderzoeken. Naast de voor de hand liggende onderwerpen zoals geboorten, de drukte op de EHBO en nabloedingen, heeft men bijvoorbeeld ook onderzocht of de maanfase invloed heeft op de operatie van vrouwen met borstkanker. In hoe verre de maanfase gekoppeld kan worden aan o.a. het aantal hartinfarcten, galsteenkolieken, spontane abortus, en maagbloedingen. Of het zinvol is om het werkrooster van de kraamafdeling, politiebureaus en psychiatrische diensten aan te passen.
De meest opvallende positieve resultaten die ik heb gelezen laat ik even de revue passeren:
Uit de data van neurologische aandoeningen die gedurende drie jaar gerapporteerd waren in een eerste hulp post is geleken dat toevallen van niet epileptische aard zich opvallend vaker voor deden rond de volle maan. Voor de klassieke epileptische aanval werd er geen verschil waargenomen.
Het aantal bevallingen over een periode van twee jaar lieten zien dat er meer spontane bevallingen waren rond de volle maan. Echter dit gold alleen voor multigravidea, oftewel vrouwen die al een kind hadden gebaard. Bij vrouwen die voor de eerste keer bevielen werd er geen significant verschil waargenomen.
Met behulp van een computer is de data van zelfmoorden, moord, agressiviteit, dodelijke ongelukken en opnames in psychiatrische eerste hulp centra vergeleken met de maanfasen. Het betrof een periode van 5 jaar. Alle incidenten lieten een clustering zien rond de volle maan, behalve de opnames in een psychiatrische kliniek. Hier bleek de clustering te vallen rond het eerste kwartier. Maar er werd nog meer ontdekt. Het bleek dat zelfmoorden gepleegd tijdens nieuwe maan minder gewelddadig waren uitgevoerd als die met volle maan. Daarnaast bleken er in de lente en de herfst meer zelfmoorden gepleegd te worden dan in de andere seizoenen.
Galsteen kolieken, astma aanvallen bij kinderen en hartritme stoornissen blijken uit wetenschappelijk onderzoek vaker voor te komen tijdens volle en nieuwe maan. Het overlijden na hartfalen blijkt zich te clusteren rond het eerste en laatste kwartier. Een spontane pneumothorax (klaplong) blijkt vaker voor te komen tijdens het eerste en laatste kwartier. Een spontane abortus komt significant vaker voor als de maan in haar perigeum is. (het dichts bij de aarde) Gevallen van acute diarree blijken juist minder voor te komen tijdens de vier hoofdfasen van de maan.
Na deze onderzoeken ging men steeds vaker andere verschijnselen betrekken bij de onderzoeken zoals de equinoxen, de seizoenen, de maanbanen en weersomstandigheden. Er is inmiddels een link gelegd tussen de verandering van weertype na een volle of nieuwe maan. Daarnaast is gebleken dat sommige aandoeningen vaker ontstaan bij specifieke weersomstandigheden.
Tot zo ver is men alleen maar bezig geweest om een correlatie te vinden. In een verslag van januari 2007 las ik dat men nu onderzoekt waarom er eventueel een correlatie zou zijn. Er bestaat een hypothese dat de aantrekkingskracht van de maan invloed heeft op de hormonen. Dit zou het verband met de voortplantingcyclus en wisselende gemoedstoestanden kunnen verklaren. Daarnaast zouden de verschillende maanfasen invloed hebben op het elektromagnetische veld van de aarde. Men vermoedt dat deze elektromagnetische krachten ook het lichaam zouden kunnen beïnvloeden, met name het afweer systeem.
Dus ondanks dat grofweg de helft van voorgaande wetenschappelijke studies negatief bleken ten aanzien van de invloed van de maan op lichaam en geest kan de wetenschap het onderwerp niet naast zich neerleggen. Wellicht wat last van maanziekte? Of zijn ze wat belangrijks op het spoor?
Tuinieren met de maanfasen
Eb en vloed zijn de meest zichtbare manifestatie van de aantrekkingskracht van de maan. Als je het water voorstelt als een dunne laag die de aarde omhult, is het makkelijk voor te stellen hoe het water door de maan naar een kant wordt getrokken. De eb en vloed cyclus volgt het zelfde ritme als de rijzende maan, elke 24 uur en 50 minuten. Elke maand als de maan op haar perigee is (het dichtste bij de aarde) zijn de getijden 30% hoger dan als de maan het verst verwijderd is van de aarde (apogee). Het water in de rivieren en meren beantwoorden ook aan dit ritme, al is het minder zichtbaar.
Het lijkt alsof de maan en haar invloed niets te maken heeft met tuinieren. Maar bedenk dat als de maan het water in de zeeën aantrekt, dit ook het geval is op het water wat zich in de grond of in de plant bevindt. Planten bestaan voor een groot gedeelte uit water en reageren op deze aan trekkingskracht door meer of minder vocht in hun bovengrondse delen op te nemen. Elke tuinder weet hoe belangrijk de vochtigheidsgraad van het de grond is als de zaden moeten ontkiemen, en dat de oogst het best is als de vrucht het meeste water bevat. In het algemeen is de beste tijd om te planten van nieuwe maan tot volle maan. Deze tijd heeft de energie die een opgroeiende plant nodig heeft. (lees: invloeden van maanfasen) Het voorjaar of in de herfst is natuurlijk het meest ideale seizoen. Met wassende maan ontwikkelen de planten snel nieuwe wortels en komen mooi op. Vooral bij oudere planten en bomen is de juiste maanfase en seizoen belangrijk. Ook een goede tijd om te stekken. Van afnemende maan tot balsemieke maan is het de beste tijd voor wieden, snoeien en composteren.
Een interessant weetje: Het schijnt dat de afnemende maan op 18e juni tot 12 uur ’s middags (of 1 uur in de zomertijd) de tijd is dat alles wat dan gewied of geruimd wordt niet meer zal terug keren. Zelfs de wortels zullen dan vergaan. Het is wel raadzaam om goed op te letten dat je niet planten beschadigd die je wel wilt behouden. Snoeien tijdens afnemende maan zorgt ervoor dat planten en bomen geen schade ondervinden omdat de sappen dan naar beneden trekken en ze dus niet leeg kunnen bloeden. Doe dit nooit tijdens volle maan. Je kunt dan zelfs gezonde exemplaren ernstige schade toebrengen, of zelfs doen afsterven. Volle maan is de beste tijd om te oogsten. De energie van de maan is op haar top; de vruchten bevatten nu het meeste vocht. Wil je de oogst echter een tijd bewaren voordat het geconsumeerd wordt, dan kun je beter oogsten met nieuwe maan. Een medicijn voor alle planten en bomen die niet langer groeien, die wegkwijnen of ziek zijn is wanneer je tijdens nieuwe maan de toppen verwijdert. De top moet vlak boven een zijtak afgesneden worden die vervolgens naar boven groeit en als nieuwe top gaat dienen. Ook de regenval wordt beïnvloed door de aantrekkingskracht van de maan. De meeste regen valt net na nieuwe en volle maan. Het lijkt me dan ook logisch dat je rekening houd met de maanstand als je in je tuin werkt om je planten de beste kans te geven om tot ontwikkeling te komen.
Het werken met de zaaikalender.
Er is veel onderzoek gedaan over tuinieren met de sterren en planeten. Maria Thun is daar de meest vooraanstaande in. Zij ontdekte dat het ook van belang is om rekening te houden met de stand van de maan in een van de vier elementen die de dierenriem kent: Vuur, aarde, lucht en water. De gang van de maan door een bepaald element geeft aan welke gewassen je in die tijd het best kunt bewerken, zaaien of oogsten.
De maan in ram, leeuw en boogschutter, (vuur element) is de beste tijd voor vruchten en zaden. De maan in stier, maagd en steenbok (element aarde) is de beste tijd voor wortels en alles waarvan het te oogsten gedeelte ondergronds groeit. De maan in tweeling, waterman en weegschaal (element lucht) is een goede tijd voor bloeiende planten en bloemachtige zoals broccoli en bloemkool. De maan in vissen, schorpioen en kreeft (element water) is de beste tijd voor alle bladgewassen.
Er zijn ook dagen waarop je beter niets kunt doen met planten of gewassen, namelijk de dagen van een zons of maanverduistering en de dagen dat de maan in haar baan het dichtst bij de aarde komt, het perigeum. Het is gebleken dat zaad dan niet goed opkomt en verpotte planten niet goed aanslaan.
De positie van saturnus ten op zichte van de maan is van belang bij meerderjarige en overblijvende planten, zoals struiken en planten. Deze planten hebben stevigheid nodig om de seizoenen te kunnen overleven. Saturnus heeft de energie die deze ontwikkeling stimuleert. (saturnus wordt geassocieerd met alles wat een stevige structuur heeft; o.a. ook het skelet) Net als met de zon staat de maan twee keer per maand op een zelfde lijn met saturnus. Als ze minder dan 10 graden van elkaar zijn verwijderd (vanuit de aarde gezien) noemt men dat een conjunctie. Als ze 180 graden van elkaar zijn verwijderd spreken we van een oppositie. 60 graden sextiel, 90 graden vierkant en 120 graden driehoek.Het vierkant en oppositie worden als ongunstig beschouwd, de conjunctie, het sextiel en de driehoek gunstig.
De methode van Maria Thun is erg succesvol gebleken en is op weg een van de meest gebruikte ter wereld te worden.
Rob Hesper en Corry Zaagsma publiceren elk jaar de Kosmosagenda. In deze agenda vind je alle gegevens om te kunnen tuinieren volgens de theorieën van Maria thun. Een echte aanrader! De agenda kun je bestellen op
Naast de invloed van de maanfases zijn er nog andere krachten die door de gang van de maan werkzaam zijn.
Met een stijgende maanbaan is de maan steeds langer boven de horizon. Haar baan is voor het oog langer en zij komt hoger aan de hemel. Dit gebeurd als de maan in de zogenaamde winter en lente tekens staat, respectievelijk Boogschutter, Steenbok, Waterman, Vissen, Ram en Stier. De invloed van de maan krijgt dan een stijgende kracht mee zoals we zien in de winter en de lente: Geleidelijke groei en bloei. De sappen stijgen op en de groei van bovengrondse delen wordt gestimuleerd. De stijgende maan wordt symbolisch aangegeven door een liggend maantje met de punten naar boven.
Met een dalende maanbaan is de maan steeds korter aan de hemel. Haar baan oogt korter en staat lager aan de hemel. Dit vindt plaats als de maan in de zogenaamde zomer en herfst tekens staat: Tweeling, Kreeft,Leeuw, Maagd, Weegschaal en Schorpioen. De maan heeft dan een dalende kracht zoals in de zomer en herfst; rijpheid, neergang, oogst en rust. Bij een dalende maan dalen de sappen en krijgen de wortels een impuls. De dalende maanbaan wordt symbolisch aangegeven met een liggend maantje met de punten naar beneden.
Deze krachten wisselen elkaar dus maandelijks af als de maan in 28 dagen haar gang door de tekens maakt. Dit ritme blijkt van groot belang in de biologisch dynamische landbouw. De dalende maan wordt daar veelal benoemd als de planttijd. Doordat het stijgen van de sappen in deze tijd is verzwakt concentreert de kracht zich in de ondergrondse delen. Dit is gunstig bij verspenen of verplanten. Immers, de wortels moeten zich opnieuw verbinden met de aarde door nieuwe wortels te vormen. Mest en compost wordt sneller opgenomen. Door in deze tijd vruchtbomen en hagen te snoeien helen de wonden snel. Bij elke bodembewerking stromen de krachten die op dat moment werkzaam zijn de grond in. Het loont om hier aandacht aan te besteden tijdens het wieden van onkruid. Met een dalende maan zullen veel zaden ontkiemen. Schoffelen in deze tijd betekent dat ook het zaad van het onkruid snel zal opkomen. Het bewerken van de bodem tijdens de stijgende maan zal weinig onkruid opleveren.
Ook in de geneeskunst kan men gebruik maken van deze krachten. Zoals je kunt lezen in het artikel over medische astrologie heerst elk teken over een bepaald deel van het lichaam. Je zult daar bij opmerken dat de tekens die bij de dalende maanbaan horen voornamelijk heersen over de organen en de tekens die bij een stijgende maanbaan horen voornamelijk heersen over de extremiteiten. Kruiden die de organen ondersteunen worden dus het best toegediend tijdens de dalende maanbaan. Kruiden voor de extremiteiten hebben hun beste werking tijdens de stijgende maanbaan. Het samenspel van de stijgende of dalende maanbaan en de maanfasen maakt dat ze elkaars invloed kunnen versterken of verzwakken. De wassende maan is de meest gunstige periode om kruiden toe te passen die ondersteunen, de afnemende maan is de meest gunstige periode om kruiden toe te passen die reinigen. Reinigende kruiden voor de organen werken dus optimaal tijdens afnemende maan en een dalende maanbaan. Kruiden die de organen ondersteunen hebben een optimale uitwerking als ze gegeven worden tijdens een wassende maan en een dalende maanbaan.
Maar weer terug naar Ptolemeus en daarmee ook terug naar mijn opa. Ze keken (onder andere) naar de maan. Iedereen kent wel een weerspreuk uit de volksweerkunde. Die spreuken komen niet zomaar uit de lucht vallen en verdienen dus de aandacht. Ptolemeus had het volgende te zeggen over de maan in relatie tot het weer:
De maan is voor heksen het belangrijkste object aan de hemel. Zij inspireert en verlicht de heksen. Ze reflecteert de fases in een vrouwenleven (Maagd, Moeder en Wijze) en haar cyclus symboliseert de maandelijkse cyclus van de vrouw. In de meeste culturen wordt de maan dan ook als vrouwelijk bestempeld. Er bestaan meer godinnen dan goden die aan de maan zijn opgedragen. 
Het lijkt alsof de maan en haar invloed niets te maken heeft met tuinieren. Maar bedenk dat als de maan het water in de zeeën aantrekt, dit ook het geval is op het water wat zich in de grond of in de plant bevindt. Planten bestaan voor een groot gedeelte uit water en reageren op deze aan trekkingskracht door meer of minder vocht in hun bovengrondse delen op te nemen. Elke tuinder weet hoe belangrijk de vochtigheidsgraad van het de grond is als de zaden moeten ontkiemen, en dat de oogst het best is als de vrucht het meeste water bevat.
